Czy makaron jest lekkostrawny? Wszystko, co musisz wiedzieć

Makaron pszenny i ryżowy może być lekkostrawny, jeśli wybierzesz jasny rodzaj, ugotujesz go na miękko i połączysz z delikatnymi dodatkami bez smażenia i ciężkich sosów. Ciemne, pełnoziarniste makarony z dużą ilością błonnika pokarmowego zwykle nie pasują do diety lekkostrawnej i potrafią nasilać wzdęcia czy ból brzucha. Gdy chcesz odciążyć żołądek przy chorobach przewodu pokarmowego, postaw na prosty skład, drobną formę i łagodne sosy. Czytaj dalej, jeśli chcesz świadomie wybierać makaron, który Twoje jelita zniosą bez protestu.

Czy makaron jest lekkostrawny?

Odpowiedź zależy od dwóch rzeczy: rodzaju makaronu i sposobu, w jaki go przygotujesz. W kontekście diety lekkostrawnej za najlepiej tolerowane uznaje się jasne, drobne makarony pszenne oraz ryżowe, gotowane do miękkości i podawane bez smażonych, tłustych dodatków. Ciemne, razowe i strączkowe wersje mają dużo błonnika pokarmowego, więc u wielu osób z wrażliwym żołądkiem wywołują wzdęcia i uczucie ciężkości.

Warto rozdzielić produkt od dania. Makaron pszenny sam w sobie może być łagodny dla żołądka, lecz jeśli połączysz go z boczkiem, śmietaną i zasmażką, cała potrawa przestaje być lekkostrawna. Znaczenie ma też porcja – przy diecie opartej na 4–6 małych posiłkach dziennie jedna mała porcja makaronu obciąża żołądek znacznie mniej niż jeden duży talerz z „dokładką”.

W diecie lekkostrawnej liczy się nie tylko to, czy makaron jest jasny czy ciemny, ale też jak został ugotowany i z czym trafił na talerz.

Jak makaron wpisuje się w dietę lekkostrawną?

Dieta lekkostrawna ma jeden cel – odciążyć przewód pokarmowy. Osiąga się to przez ograniczenie tłuszczu, smażenia, produktów wzdymających i nadmiaru błonnika, przy jednoczesnym utrzymaniu podaży błonnika na poziomie około 20–25 g na dobę. Do jadłospisu włącza się jasne pieczywo, drobne kasze, biały ryż, warzywa bez skórek, chude mięso i produkty mleczne o niskiej zawartości tłuszczu.

W takim schemacie makaron pszenny – szczególnie drobny, z jasnej mąki, bez otrębów – dobrze się odnajduje. Ma umiarkowaną ilość błonnika pokarmowego (około 3,2 g/100 g suchego produktu), dzięki czemu nie pobudza tak intensywnie perystaltyki jak pełne ziarno. Z kolei makaron pełnoziarnisty (ok. 9,2 g błonnika/100 g) potrafi u osób z chorobami przewodu pokarmowego nasilać ból brzucha, wzdęcia i biegunkę, dlatego w tej diecie zwykle z niego rezygnuje się przynajmniej na czas ostrych dolegliwości.

Ważna jest też metoda przygotowania. Gotowanie w wodzie lub gotowanie na parze, duszenie bez obsmażania i pieczenie bez tłuszczu pomagają utrzymać posiłki lekkie. Smażenie na dużej ilości tłuszczu wydłuża czas zalegania jedzenia w żołądku, więc w diecie łatwostrawnej się go unika – dotyczy to zarówno makaronu, jak i sosów, które mu towarzyszą.

Jaki makaron wybrać na diecie lekkostrawnej?

Przy wrażliwym przewodzie pokarmowym najlepiej sprawdzają się jasne makarony o prostej strukturze. W praktyce oznacza to sięganie po produkty z oczyszczonej mąki, bez dodatku otrębów, mąki z roślin strączkowych czy dużej ilości przypraw. Dobrze tolerowane są drobne kształty – nitki, gwiazdki, małe muszelki, kolanka czy tzw. „ryż” makaronowy.

Makaron pszenny

Dla większości osób na diecie łatwostrawnej to podstawowy wybór. Jasny makaron pszenny z oczyszczonej mąki ma umiarkowaną zawartość błonnika i gładką strukturę, więc po ugotowaniu na miękko zwykle nie powoduje istotnych dolegliwości. Drobne kształty dobrze łączą się z zupami i lekkimi sosami warzywnymi, tworząc posiłek, który szybko się trawi i nie zalega długo w żołądku.

Makaron ryżowy i kukurydziany

Osoby z nietolerancją glutenu, alergią na pszenicę lub w trakcie ostrej fazy chorób przewodu pokarmowego mogą lepiej tolerować makaron ryżowy czy kukurydziany. Ryżowy bywa bardzo delikatny w smaku, neutralny dla żołądka i dobrze sprawdza się w zupach lub prostych daniach z gotowanymi warzywami. Kukurydziany, choć naturalnie bezglutenowy, u niektórych osób może powodować wzdęcia, dlatego jego tolerancję warto sprawdzić na małej porcji.

Których makaronów lepiej unikać?

Ciemne, razowe i strączkowe makarony, choć zdrowe w klasycznym rozumieniu, rzadko wpisują się w zasady diety lekkostrawnej. Wysoka zawartość włókna pokarmowego przyspiesza pasaż jelitowy, zwiększa ilość gazów i może nasilać objawy, takie jak ból brzucha czy wzdęcia, szczególnie przy zapaleniach błony śluzowej żołądka i jelit.

Jak gotować makaron, żeby był łatwiej strawny?

Sposób gotowania potrafi zmienić neutralny produkt w danie ciężkie lub bardzo łagodne. Przy diecie lekkostrawnej bardziej liczy się miękkość, temperatura i brak smażenia niż „idealne al dente”. Miękki, dobrze ugotowany makaron jest dla żołądka mniej wymagający niż twarde, sprężyste nitki, które trzeba długo gryźć.

Miękkość i czas gotowania

Przy wrażliwych jelitach warto gotować makaron nieco dłużej niż zaleca producent, aż będzie wyraźnie miękki, ale jeszcze nie rozpadający się. Taka konsystencja ułatwia trawienie i ogranicza ryzyko uczucia „kamienia w żołądku”. Dla części osób pomocne bywa też gotowanie w nieco większej ilości wody, co rozrzedza skrobię i zmniejsza lepkość potrawy.

Czego unikać podczas przygotowania?

Makaron w diecie lekkostrawnej nie powinien być:

• podsmażany na tłuszczu po ugotowaniu,
• zapieczony z dużą ilością sera czy śmietany,
• podawany z zasmażkami na maśle lub smalcu,
• mocno doprawiony ostrymi przyprawami i dużą ilością pieprzu.

Danom z makaronem nie służy także bardzo wysoka temperatura podania – bardzo gorące posiłki mogą nasilać podrażnienie żołądka, zwłaszcza u osób po zabiegach chirurgicznych.

Im prostsza obróbka – gotowanie w wodzie lub na parze, duszenie bez obsmażania – tym łagodniejszy efekt dla przewodu pokarmowego.

Z czym łączyć makaron, żeby posiłek był lekkostrawny?

Nawet najlepiej dobrany makaron może „stracić lekkość”, jeśli połączysz go z niewłaściwymi dodatkami. W diecie łatwostrawnej sprawdza się zasada: jasny makaron + chude białko + miękkie warzywa + niewielka ilość tłuszczu dodanego na końcu.

Warzywa, które pasują do wrażliwego żołądka

Do dań makaronowych najlepiej wybierać warzywa po obraniu ze skórki, ugotowane lub upieczone bez tłuszczu. Dobrze tolerowane są: marchew, dynia, cukinia bez skórki i pestek, burak, delikatny szpinak, a także pomidor po sparzeniu i usunięciu skórki. Warzywa można drobno pokroić, rozgnieść lub zmiksować na sos-krem – taka forma ułatwia ich przechodzenie przez przewód pokarmowy.

Należy natomiast ograniczyć warzywa kapustne, a także surową cebulę, czosnek, pikantne papryczki i marynaty w occie, ponieważ w chorobach przewodu pokarmowego sprzyjają wzdęciom i bólowi brzucha.

Jakie białko dobrać do makaronu?

Bezpiecznymi dodatkami są chude gatunki mięsa i ryb, przygotowane z użyciem metod takich jak gotowanie, duszenie bez obsmażania czy pieczenie w folii. Dobrym wyborem będzie pierś z kurczaka lub indyka, chude ryby (np. dorsz) czy niewielka ilość jajka w formie omletu na parze. W porównaniu z tłustymi wędlinami, boczkiem czy kiełbasą znacznie słabiej obciążają trawienie.

Sosy i tłuszcz w lekkim wydaniu

Podstawą sosu może być przecier z pomidorów bez skórek, zmiksowane gotowane warzywa lub delikatny bulion warzywny. Do smaku lepiej użyć koperku, bazylii, majeranku czy ziół prowansalskich niż ostrych mieszanek przypraw. Tłuszcz – najlepiej w postaci łyżeczki oliwy dodanej na zimno – powinien stanowić jedynie uzupełnienie potrawy, a nie jej główny składnik.

To, czy makaron będzie lekkostrawny, wynika w równym stopniu z rodzaju produktu, jak i z tego, czy podasz go z duszonymi warzywami, czy z boczkiem i śmietaną.

Kiedy z makaronem trzeba uważać bardziej?

Są sytuacje, w których nawet jasny makaron z dobrymi dodatkami może wymagać szczególnej ostrożności. Dotyczy to zwłaszcza okresów zaostrzenia chorób przewodu pokarmowego, leczenia onkologicznego oraz pierwszych dni po większych zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej.

W takich momentach lekarze często zalecają bardzo prosty jadłospis: biały ryż, drobne kasze, przecierane zupy i drobny makaron w niewielkiej ilości. Tolerancję zawsze ocenia się indywidualnie – u jednej osoby kilka łyżek miękkiego makaronu z duszoną marchewką będzie do przyjęcia, u innej nawet tak mała porcja wywoła dyskomfort. W razie nasilonych objawów warto wrócić na krótko do jeszcze prostszego menu i porozmawiać z dietetykiem lub lekarzem.

Makaronu – także jasnego – lepiej unikać chwilowo, gdy po każdej porcji pojawiają się silne wzdęcia, ból czy biegunka, a poprawa nie następuje po zmianie dodatków na łagodniejsze. W takich sytuacjach dobór produktów skrobiowych (ryż, kasza, makaron) powinien być ustalony bardziej indywidualnie.